Πεντάγραμμο – Κλειδιά

 

Προαπαιτούμενες Γνώσεις: Νότες

Πεντάγραμμο

Το πεντάγραμμο είναι ο τρόπος με τον οποίο απεικονίζουμε τις νότες. Περιλαμβάνει 9 θέσεις. Πάνω στις 5 γραμμές και στα 4 διαστήματα ανάμεσά τους. Σε κάθε θέση, αντιστοιχεί μια νότα από τις 7 βασικές.

Όταν θέλουμε να γράψουμε πολύ ψηλές νότες που βγαίνουν έξω από το πεντάγραμμο, χρησιμοποιούμε τη θέση ακριβώς πάνω από την 5η γραμμή και έπειτα σχεδιάζουμε όσες βοηθητικές γραμμές χρειαζόμαστε σύμφωνα με το παρακάτω σχήμα. Το ίδιο κάνουμε για τις πολύ χαμηλές νότες.

Το παρακάτω βίντεο, εξηγεί τα παραπάνω:

Κλειδιά

Τα κλειδιά γράφονται πάνω στις γραμμές του πενταγράμμου, “βαφτίζουν” την αντίστοιχη νότα (και κατά συνέπεια όλες τις υπόλοιπες) και ορίζουν συγκεκριμένο ύψος. Τα πιο συνηθισμένα κλειδιά που χρησιμοποιούνται είναι:

Κλειδί Σολ

Γράφεται στη δεύτερη γραμμή και ορίζει τη νότα Σολ ακριβώς πάνω από το μεσαίο Ντο (G4). Χρησιμεύει για όργανα ή φωνές που κινούνται σε ψηλές περιοχές: γυναικείες φωνές, κιθάρα, βιολί, φλάουτο κ.α.


Κλειδί Φα

Γράφεται στην τέταρτη γραμμή και ορίζει τη νότα Φα ακριβώς κάτω από το μεσαίο Ντο (F3). Χρησιμεύει για όργανα ή φωνές που κινούνται σε χαμηλές περιοχές: ανδρικές φωνές, μπάσο, βιολοντσέλο, φαγκότο, τούμπα κ.α.


Διπλό πεντάγραμμο

Για όργανα όπως το πιάνο, που η έκταση τους είναι πολύ μεγάλη ώστε να γραφτούν σε ένα πεντάγραμμο, χρησιμοποιούμε δύο πεντάγραμμα στα οποία τοποθετούμε και τα δύο κλειδιά. Παρατηρείστε ότι το μεσαίο Ντο δημιουργεί μια “ένωση” των δύο πεντραγράμμων.

  • Facebook
  • Twitter
  • Print
  • Digg
  • StumbleUpon

  22 Responses to “Πεντάγραμμο – Κλειδιά”

  1. Με βοηθησε αρκετα!!!

  2. Πολύ χρήσιμη η προσπάθεια σας, σας ευχαριστώ πάρα πολύ

  3. χαλια δεν διχνει πραγματα που σε βουθουν τοσο

    • Θέλω να ελπίζω ότι ξεκαθάρισα όσο πιο σαφώς γίνεται τι είναι το πεντάγραμμο και τι είναι τα κλειδιά. Λυπάμαι αν υπάρχουν ακόμη απορίες, θα με βοηθούσε και εμένα από την πλευρά σου αν μου εξηγούσες τι δεν κατάλαβες. Έτσι θα μπορούσα να αναβαθμίσω το περιεχόμενο.

      Η βοήθεια της συγκεκριμένης ιστοσελίδας είναι να κατανοήσει κανείς τι συμβαίνει, απλά, με δύο κουβέντες. Για να μάθεις να διαβάζεις τα κλειδιά απαιτούνται ασκήσεις και χρόνος. Δεν είναι, όμως, αυτός ο στόχος της ιστοσελίδας. Τουλάχιστον όχι αυτή τη στιγμή. Ίσως αργότερα. Θα πρέπει να απευθυνείς αλλού για αυτά.

  4. Είναι εξαιρετικά χρήσιμα και ουσιαστικά τα στοιχεία θεωρίας που δίνετε καθώς και ο τρόπος που τα παρουσιάζετε.
    Σας ευχαριστώ πολύ γι αυτή την προσφορά!

  5. άριστη παρουσιάση ,ευχαριστώ πολύ.

  6. Γεια σας!Ελπίζω καταρχήν να είσαστε καλά.Εχω ενα μικρο πρόβλημα στο οποιο νομιζω πως μπορείτε να με βοηθήσετε.Έχω αγοράσει ένα πιάνο τον τελευταίο καιρό (εκανα μαθηματα μικρος…αλλα πολυ μικρος) κ θέλω να ξαναθυμηθώ να παίζω.Δεν μπορώ να καταλάβω από που αρχίζει το κλειδί του Φα.Διάβασα εδώ πως βρίσκεται στην νοτα Λα (του κλειδιου Σολ).Εκεί που γράφεται δλδ το Λα (του κλειδιού Σολ) εκεί γράφεται κ αρχίζει το Ντο (του κλειδιού Φα).Στο πιάνο όμως ποιά νότα είναι η Ντο (του κλειδιού Φα).Εκεί έχει κολλήσει το μυαλό μου κ ντρέπομαι να ρωτησω γνωστούς μη με πάρουν στο ψιλό.Όποτε βρείτε χρόνο απαντήστε μου! Χαιρετισμούς!Άκης.

    • Αρχικά να ευχηθώ καλή αρχή! Είναι πολύ όμορφο που αποφασίσατε να ασχοληθείτε ξανά.

      Στο ερώτημα μας τώρα: την απάντηση θα τη βρείτε στο τμήμα που γράφει για το κλειδί του Φα, αλλά και στο τέλος του άρθρου, κάτω κάτω, στο τμήμα για το διπλό πεντάγραμμο. Η λέξη κλειδί είναι το μεσαίο ντο. Κάντε το εξής για να διευκολυνθείτε: βάλτε ΚΑΙ τους δύο αντίχειρες στο μεσαίο ντο του πιάνου. Αυτή τη στιγμή το δεξί σας χέρι παίζει με τα 5 δάχτυλα Ντο-Ρε-Μι-Φα-Σολ, και αυτό το Σολ είναι ακριβώς πάνω στη γραμμή όπου πάνω της “πατάει” το κλειδί του Σολ και το αριστερό χέρι παίζει Ντο-Σι-Λα-Σολ-Φα. Αυτό το Φα είναι είναι ακριβώς πάνω στη γραμμή όπου πάνω της “πατάει” το κλειδί του Φα.

      Αυτό είναι όλο. Η σκέψη ότι το Ντο αυτό, δηλαδή το μεσαίο, δηλαδή αυτό που γράφεται μια βοηθητική γραμμή ΠΑΝΩ από το πεντάγραμμο, θα ήταν Λα στο κλειδί του Σολ, είναι μεν σωστή, δεν βοηθάει όμως σε κάτι.

      Και ποτέ να μην ντρέπεστε να κάνετε ερωτήσεις. Το μυστικό για την επιτυχία είναι τα λάθη και οι απορίες.

      • Οφείλω να πώ οτι είστε εξαιρετικά μεταδοτικός. Η προσπάθειά σας είναι εξαιρετικά σημαντική και αξίζει αλήθεια να την συνεχίσετε. Διδάσκετε τα υποχρεωτικά θεωρητικά μαθήματα σε κάποιο ω΄δείο ή χώρο; Νομίζω οτι θα ήταν χρήσιμο να το κοινοποιούσατε. Ευχαριστούμε για την μεταδοτικότητά σας.

        • Ευχαριστώ πολύ για τα καλά σας λόγια! Αυτήν την περίοδο ζω στη Βιέννη. Θα ήθελα, όμως, κάποια στιγμή να ανέβαζα τα μαθήματά μου ή κάποια σχετικά βίντεο.

  7. Ξεκίνησα πρόσφατα μαθήματα μουσικής θεωρίας καθώς θέλω με τον καιρό να μάθω πιάνο. Τα μαθήματα σας με βοηθάνε πολύ στην ανακεφαλαίωση και στο διάβασμά μου. Ελπίζω να συνεχίσετε αυτο το έργο.

    Φιλικά,
    Παύλος

  8. Καλησπέρα, συγχαρητήρια για την σελίδα σας ειλικρινά μας βοηθάει πολυ, και χρονια πολλα κιολας μιας κ βρισκομαστε σε περιοδο εορτων. Με την μουσικη κ πιο συγκεκριμενα με το πιανο ασχολουμαι απο 11 χρονών , μεχρι και την β λυκειου. Εκτοτε αναγκαστικα σταματησα και την αρμονια και το πιανο λογω διαβασματων, πανελληνιων κ.τ.λ και τωρα που τελειωσαν αυτα, σκεφτομαι να ξαναξεκινησω για αρχη μονη μου, ομως δεν θυμαμαι και πολλα πραγματα και φοβαμαι πως πρεπει να τα παρω απο την αρχη! θα ηθελα ομως πρωτα μερικη βοηθεια στο ξεκινημα μου, γιατι εχω αρκετα κενα που πρεπει να καλυψω κ να ξαναθυμηθω, και τα βιβλια που εχω το μονο που κανουν ειναι να με αγχονουν! Γιαυτο αν μπορειτε κιολας κ εσεις θα ηθελα μερικες συμβουλες και προτασεις με το τι θα ηταν καλο να ξεκινησω για να με βοηθησει να θυμηθω καποια πραγματα.
    Σας ευχαριστω πολυ εκ των προτερων!

    • Χμ… δύσκολη η ερώτησή σου για να απαντηθεί χωρίς να σε ξέρω, να καταλάβω τους στόχους, τις γνώσεις σου και τον τρόπο που μαθαίνεις καλύτερα.

      Γενικότερα θα πρότεινα να παίζεις πολύ πιάνο και ιδιαίτερα απλά πράγματα, κομμάτια που σου αρέσουν και σε ενδιαφέρουν, σε απλές εκδοχές που να σε ικανοποιούν. Σιγά σιγά προσπάθησε να καταλάβεις και να βρεις ομοιότητες στο πως είναι φτιαγμένα. Κάτι που βοηθάει πολύ είναι και ο αυτοσχεδιασμός. Παίζε, άκου, σκέψου. Μην αγχώνεσαι. Κάθε στιγμή της εκμάθησης πρέπει να μπορείς να την απολαμβάνεις. Σιγά σιγά, όσο τα απλούστερα πράγματα θα γίνονται βίωμα, θα αναζητήσεις μόνη σου πιο πολύπλοκα πράγματα, δεν χρειάζεται να πιέσεις τον εαυτό σου.

  9. Πολύ καλή ή βοήθεια.θέλω να κάνω 1 ερώτηση είναι αρχάριος και έχω 1 αρμόνιο πως μπορώ να το “χωρισω” δεξί χέρι με αριστερό? Έχει 5 οκτάβες.

    • Δεν ξέρω πολλά από αρμόνια και μάλλον δεν καταλαβαίνω σωστά την ερώτηση. Εννοείς να το χωρίσεις με ηλεκτρονικό τρόπο, δηλαδή να βάλεις διαφορετικά ηχοχρώματα από κάποια νότα και κάτω; Ή προσπαθήσεις να αποφασίσεις πόσες οκτάβες θα αφιερώσεις σε κάθε χέρι όταν παίζεις;

      Νομίζω ότι υπάρχει η τεχνική σε ένα αρμόνιο όπου με το αριστερό χέρι “δείχνεις” στο όργανο την αρμονία (δηλαδή τη συγχορδία) που χρειάζεσαι και αυτό δημιουργεί αυτόματα μια ρυθμική συνοδεία με το στυλ που επιλέγεις. Παράδειγμα: επιλέγεις στυλ “σάμπα” και κρατάς πατημένες τις νότες Ντο-Μι-Σολ και αυτό δημιουργεί μια συνοδεία στη συγχορδία Ντο μείζονα (που έχει τις νότες Ντο-Μι-Σολ) σε αυτό το στυλ. Μετά παίζεις τη μελωδία με το δεξί χέρι. Δύο οκτάβες για το αριστερό χέρι είναι αρκετές για κάτι τέτοιο.

      Ακόμη και αν παίξεις μόνος σου τη ρυθμική συνοδεία, δηλαδή δε χρησιμοποιήσεις τον αυτόματο δημιουργό συνοδείας του μηχανήματος, νομίζω ότι δύο οκτάβες είναι καλά.

      Δεν ξέρω αν βοήθησα καθόλου.

      • Βοηθησατε παρά πολύ και ευχαριστώ για την γρήγορη απάντηση απλά και εγώ έχω παρά πολλά χρόνια που απεχω είχα κάνει κάτι μαθήματα αλλά ήταν λίγα.ευχαριστώ πολύ.Παρα πολυ καλή ή δουλειά σας με βοήθησε να καταλάβω παρά πολλά πράγματα.Συγχαρητήρια…

  10. Είμαι εντελώς αρχάριος, δλδ δεν γνωρίζω εντελώς τίποτα από πεντάγραμμο. Μαθαίνω μπουζούκι και θέλω να μάθω ανάγνωση μουσικής στο πεντάγραμμο με απώτερο στόχο να διαβάζω παρτιτούρες για μπουζούκι.
    Το μάθημά σας ήταν εξαιρετικά διαφωτιστικό εκτός από τα σημεία που αναφέρεστε στο κλειδί του Σολ: “..και ορίζει τη νότα Σολ ακριβώς πάνω από το μεσαίο Ντο (G4) ” και στο: “.. και ορίζει τη νότα Φα ακριβώς κάτω από το μεσαίο Ντο (F3) ”
    Τι εννοείτε ακριβώς και τι είναι τα (G4) κ’ (F3) ;
    Εάν μπορείτε, παρακαλώ διαφωτίστε με …
    …………
    Υ.Γ. Συγχαρητήρια για την προσπάθεια μετάδοσης των γνώσεών σας. Το γεγονός αυτό από μόνο του δείχνει το εξαίσιο του χαρακτήρα σου …

    • Ευχαριστώ πολύ για τα καλά λόγια και τις εποικοδομητικές παρατηρήσεις! Μέσα από τέτοια σχόλια μπορεί να βελτιωθεί η ιστοσελίδα.

      Η απάντηση βρίσκεται πάνω-πάνω, όπου μέσα στο κόκκινο πλαίσιο γράφει τι προαπαιτούμενες γνώσεις χρειάζονται για να γίνει κατανοητές αυτές οι πληροφορίες. Ρίξε μια ματιά στις “Νότες” και αν έχεις ακόμη απορία, μη διστάσεις να ρωτήσεις.

      • Ευχαριστώ θερμά για το γοργόν της απάντησης. Νομίζω πως κατάλαβα …
        Εν ολίγης δλδ το κλειδί Σολ ορίζει συγκεκριμένη οκτάβα όπως και το κλειδί Φα ορίζει μία άλλη … (;;;)
        Αλήθεια, πόσες οκτάβες υπάρχουν;
        Περιμένω εναγωνίως την απάντηση …

        • Ακριβώς. Οι νότες, όπως ορίζονται στα αντίστοιχα κλειδιά, είναι συγκεκριμένης οκτάβας. Μάλιστα υπάρχει και κοινός φθόγγος, το κοινό Ντο που αναφέρω στο διπλό πεντάγραμμο του πιάνου.

          Πόσες οκτάβες υπάρχουν; Αντικειμενικά, όσες μπορεί να ακούσει το ανθρώπινο αυτί, που είναι περίπου 10 οκτάβες (φυσικά υπάρχουν και εξαιρέσεις, υπάρχουν άνθρωποι που ακούνε περισσότερες συχνότητες). Αλλά οι πολύ ψηλές και οι πολύ χαμηλές περιοχές δεν είναι τόσο χρήσιμες ούτε εύκολο να παραχθούν ως ήχος, καθώς απαιτούν τεράστια όργανα και ιδιαίτερα υλικά για τις χαμηλές συχνότητες, ενώ οι πολύ ψηλές συχνότητες μπορούν να γίνουν ενοχλητικές (όπως και οι πολύ χαμηλές). Η έκταση του πιάνου δίνει έναν αρκετά μεγάλο και χρήσιμο “καμβά” και περιλαμβάνει 7 οκτάβες. Θα μπορούσαμε να περιορίσουμε ακόμη περισσότερο την κατάσταση, να απορρίψουμε και τις ακραίες περιοχές του πιάνου για ορισμένα έργα και να φτάσουμε στις 5 οκτάβες. Πολλά όργανα έχουν περίπου 2,5 οκτάβες έκταση και η ανθρώπινη φωνή περίπου 2 (φυσικά υπάρχουν και εδώ εξαιρέσεις), που είναι συνήθως αρκετές για μια μελωδική γραμμή.

          Γενικά μετά την έκταση που καλύπτουν οι συνηθισμένες ανδρικές και γυναικείες φωνές και έχουμε συνηθίσει στα αυτιά μας και είναι περίπου 3 με 4, οι υπόλοιπες οκτάβες δημιουργούν παράξενα εφέ. Χρήσιμα σε ορισμένα κομμάτια, άχρηστα σε άλλα.

          • Είσαι απόλυτα ‘μεταδοτικός’ φίλε μου και απολαμβάνω την μαζί σου επικοινωνία. Σε ευχαριστώ για τις μέχρι τώρα εξηγήσεις. Στο εξής θα μελετήσω και είναι σίγουρο πως στο κοντινό μέλλον θα σε ξαναενοχλήσω για κάποια άλλη περίπτωση που θα χρήζει εξήγησης, στα δικά μου,’βρεφικά’ όσον αφορά την μουσική, μάτια βεβαίως βεβαίως …
            …………………………………………………………………
            Υ.Γ. Άργησα να απαντήσω διότι η μητέρα μου είχε (και έχει ακόμη) κάποιο πρόβλημα υγείας και βρισκόμασταν στους γιατρούς για εξετάσεις κλπ. Τώρα όμως όλα είναι καλά.

          • Ότι χρειαστείς, εδώ είμαστε.

            ΥΓ. Περαστικά!

 Leave a Reply

(απαιτείται)

(απαιτείται)

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>