Νότες

 

Προαπαιτούμενες Γνώσεις: Δεν υπάρχουν

Οι νότες μας δείχνουν αυτό που λέμε “ύψος ενός ήχου”. Εύκολα, από τη φωνή μας, μπορούμε να καταλάβουμε τι σημαίνει αυτό. Οι γυναίκες μιλάνε πιο ψηλά από τους άντρες. Αντίστοιχα, τα μικρότερα όργανα, οι μικρότερες χορδές, οι μικρότεροι ηχητικοί σωλήνες βγάζουν ψηλότερους ήχους από τα αντίστοιχα μεγαλύτερα.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Χωρίζουμε τους ήχους που μπορεί να ακούσει το ανθρώπινο αυτί σε οκτάβες. Κάθε οκτάβα ξεκινάει από τη νότα ΝΤΟ και έχει 12 νότες. Οι 7 νότες έχουν τα ονόματα Ντο-Ρε-Μι-Φα-Σολ-Λα-Σι και οι υπόλοιπες 5 ονομάζονται περιφραστικά, με τη βοήθεια σημείων αλλοίωσης.

Το C4 ονομάζεται “μεσαίο ντο” και βρίσκεται περίπου στη μέση του πιάνου.

Παρατηρείστε ότι:

  • Η σειρά των νοτών είναι πολύ συγκεκριμένη και δεν αλλάζει ποτέ.
  • Τα ονόματα των νοτών ορίζουν πολλά ύψη, όχι κάποιο συγκεκριμένο. Για παράδειγμα, το όνομα Ντο ορίζει την αρχή κάποιας οκτάβας. Μόνο όταν το όνομα συνοδεύεται από τον αριθμό που δηλώνει την οκτάβα, γνωρίζουμε το ακριβές ύψος, όπως συμβαίνει συχνά στις λατινικές ονομασίες (πχ G4 είναι το Σολ πάνω από το μεσαίο Ντο).
  • Η απόσταση ανάμεσα στις 7 βασικές νότες, δεν είναι η ίδια. Τα πλήκτρα του πιάνου παραπλανούν στο συγκεκριμένο θέμα. Περισσότερα για τις αποστάσεις, στο κεφάλαιο με τα διαστήματα.

Η απεικόνιση του ύψους στο χαρτί, γίνεται με τη βοήθεια του πενταγράμμου, των κλειδιών και των σημείων αλλοίωσης.

  • Facebook
  • Twitter
  • Print
  • Digg
  • StumbleUpon

  14 Responses to “Νότες”

  1. είναι ωραία η ιστοσελίδα σου αλλά δεν έχεις γράψει τι είναι οι νότες. Α! γράψε και καμία άλλη πληροφορία.

    • Δεν καταλαβαινω τι εννοεις. Η πρώτη παραγραφος εξηγεί τι είναι οι νότες.

      Οσον αφορά τις περισσότερες πληροφορίες: αν μιλάς για το συγκεκριμένο κεφάλαιο, θεώρησα ότι θα πρέπει να γράψω όσο το δυνατόν λιγότερα και πρακτικά στους ορισμούς και να μην μπέρδεψε με βαθύτερες έννοιες. Αν μιλάς γενικότερα, πράγματι η σελίδα πρέπει να ολοκληρωθεί κάποια στιγμή. Δυστυχώς δεν έχω βρει το χρόνο ακόμη.

      Ευχαριστώ για το σχόλιο σου.

  2. Πολύ ωραία η σελίδα σου. Με έχει βοηθήσει στα πρώτα μου μουσικά βήματα. Πάντως εμπλουτισμός χρειάζεται.
    Πολλές ευχαριστίες.

  3. Μπορείς να με πληροφορήσεις αν υπάρχει πουθενά στο διαδίκτυο κανένας ιστότοπος που να μεταφράζει αγγλική μουσική ορολογία σε ελληνική; Διαβάζω κάτι αγγλικά μουσικά βιβλία και έχω κάποια δυσκολία σ’ αυτό τον τομέα.
    Ευχαριστώ.

    • Δυστυχώς δε γνωρίζω κάτι. Είναι μια καλή ιδέα, να προσθέσω ένα τέτοιο τμήμα στην ιστοσελίδα.

  4. Θέλω να μάθω και εγώ πιο πολλά απλά δεν κατάλαβα τι εννοείτε στο πεντάγραμμο.

  5. Πολύ ωραίος ο οδηγός.
    Γιατί οι νότες ξεκινούν από το γράμμα C και όχι από το Α;

    • Είναι λίγο πολύπλοκο και βαθιά ιστορικό θέμα για να εξηγηθεί με βασικές γνώσεις. Μια απλουστευμένη εξήγηση είναι η εξής: οι νότες δεν ξεκινούν κάπου συγκεκριμένα. Απλά η μείζονα κλίμακα (ή αλλιώς ματζόρε σκάλα) που ξεκινάει από το Ντο (δηλαδή το C) καθιερώθηκε σε κάποια στιγμή ως η βάση της δυτικής κλασικής μουσικής. Σε παλιότερες εποχές, όμως, κάποιες άλλες σκάλες είχαν πρωτεύουσα σημασία για την αντίληψη και την κουλτούρα των ανθρώπων εκείνων. Τα ονόματα, όμως, παρέμειναν ως είχαν.

    • Μανώλη, συγχαρητήρια για το site και καλή συνέχεια στο έργο σου.
      Πολύ σωστά αναφέρεις είναι πολύπλοκο και βαθιά ιστορικό θέμα.
      Αν μου επιτρέπεις να δώσω απάντηση στην πολύ εύλογη και δίπτυχη ερώτηση του Μιχάλη ,όσο πιο σύντομα μπορώ.

      Καταρχήν η αλφαβητική ονομασία και το Solfege (Ντο, Ρε ,Μι κλπ) είναι δύο διαφορετικά συστήματα μουσικής σημειογραφίας-ονοματολογίας από τα πολλά που υπάρχουν (π.χ σύστημα Kondaly, σύστημα Schillinger).Πρόσφατα μάλιστα Γάλλος θεωρητικός της μουσικής προτείνει την χρήση αριθμών από το 1 έως και το 7 για την ονομασία των επτά μουσικών φθόγγων.

      Για την ιστορία, το πρώτο εφευρέθηκε τον 6ο μ.Χ αιώνα από τον Ρωμαίο φιλόσοφο Boethius και το δεύτερο τον 10ο μ.Χ αιώνα από τον Βενεδικτίνο μοναχό Guido D’ Arezzo.Εαν googl-ίσετε “Ut queant laxis” θα βρείτε το ποίημα από την ακροστοιχίδα του οποίου προέκυψε η ονομασία των φθόγγων do ,re ,mi κλπ στο σύστημα Solfege.
      ————————————————————————————-
      1) Απαντώ στην πρώτη (και πιο προφανή) πτυχή της ερώτησης :
      γιατί το C είναι η πρώτη νότα και όχι το A αφού το αλφάβητο είναι A B C D E …?

      Μία μείζονα κλίμακα “χτίζεται” με τον εξής κανόνα (φόρμουλα):

      Tόνος – Τόνος – Ημιτόνιο – Τόνος – Τόνος – Τόνος – Ημιτόνιο

      Εαν εφαρμόσουμε τον παραπάνω κανόνα ξεκινώντας από την νότα Ντο διαπιστώνουμε ότι η κλίμακα που προκύπτει είναι φυσική ,δηλαδή δεν εμφανίζει καθόλου αλλοιώσεις (διέσεις και υφέσεις): C D E F G A B C (μόνο τα άσπρα πλήκτρα στο πιάνο)

      Εαν όμως εφαρμόζαμε τον ίδιο κανόνα ξεκινώντας από την νότα Α τότε θα είχαμε
      Α Β C# D E F# G# A δηλαδή την Λα μείζονα κλίμακα.
      Για τον λόγο αυτό στην Δυτική Μουσική η Ντο (C) μείζονα κλίμακα θεωρείται θεμελιώδης και αποτελεί σημείο αναφοράς μέσω της οποίας όμως προκύπτει και η σχετική φυσική ελάσσονα κλίμακα Λα (Α). δηλαδή Α Β C D E F G A

      2) Απαντώ στην δεύτερη πτυχή του ερωτήματος:
      Γιατί η νοτα Λα σημειογραφείται με το πρώτο γράμμα του αλφαβήτου?
      Εύλογα θα μπορούσε να αναρωτηθεί κάποιος, γιατί όχι C D E F G H I?

      Διότι έτσι δεν αναπαρίσταται η σχέση μεταξύ C μείζονας κλίμακας με την σχετική της, Α φυσική ελάσσονα.Η φυσική ελάσσονα κλίμακα προκύπτει εάν από το C ¨πέσουμε” ,πάμε πίσω δηλαδή κατά τρεις νότες (Α<- Β <- C) οπότε κατά σειρά προκύπτει η φυσική ελάσσονα κλίμακα Α Β C D E F G A όπως προανέφερα
      (πάλι όμως μόνο στα άσπρα πλήκτρα του πιάνου!!).

      Επιπλέον η νότα Λα (όπου A=440 Hz) είναι η νότα που εδώ και 3 αιώνες περίπου με την ανάπτυξη της οργανικής μουσικής ,επιλέχθηκε ως η νότα διαπασών (concert pitch) , δηλαδή η νότα βάσει της οποίας θα κουρδισθούν (συντονιστούν) όλα τα έγχορδα όργανα μιας συμφωνικής ορχήστρας (βιολί,βιόλα,βιολοντσέλο & Κοντραμπάσο).Και επιλέχθηκε αυτή η νότα επειδή όλα τα προαναφερόμενα όργανα έχουν την νότα Λα σε ανοικτή χορδή (2η χορδή του βιολιού,1η χορδή για τη βιόλα και το βιολοντσέλο, 3 χορδή στο κοντραμπάσο) οπότε για πρακτικούς λόγους καθιστά εύκολο το κούρδισμα τους. Δίδεται δε από το όμποε ή το κλαρινέτο (ελλείψει του όμποε) διότι αυτά τα όργανα πολύ δύσκολα αποσυντονίζονται.

      Εν ολίγης το ερώτημα είναι εάν ο Ελλάσων τρόπος προκύπτει μέσα από τον Μείζων ή το αντίθετο? Είναι σαν να ρωτάς εάν η λύπη βγαίνει μέσα απ΄την χαρά ή η χαρά βγαίνει μέσα απ΄την λύπη? Η επίσημη πάντως θεωρία της Δυτικής Μουσικής αναφέρει το πρώτο και αντιμετωπίζει την φυσική ελάσσονα ως παράγωγο της μείζονας κλίμακας ή αλλιώς έναν άλλο ΤΡΟΠΟ να παίξεις τις ίδιες νότες της κλίμακας ,όμως με άλλη νότα εκκίνησης.
      Αυτό βέβαια είναι προχωρημένο αντικείμενο μελέτης που διδάσκεται στην Αντίστιξη , όχι στην Θεωρία.Για αυτό και ο Μανώλης σωστά είπε, είναι πολύπλοκο το θέμα.

      Ελπίζω να διαφώτισα ,χωρίς να σας κούρασω.

      Y.Γ. Πάντως ομολογουμένως οι μουσικοί στην Ελλάδα έχουμε την παγκόσμια αποκλειστικότητα να διαβάζουμε π.χ Am και να προφέρουμε La minore.
      Πουθενά αλλού στον κόσμο δεν συμβαίνει αυτό!!!! Είναι απόρροια του αρτηριοσκληρωτικού μουσικο-εκπαιδευτικού μας συστήματος που κρατάει από την εποχή του Οθωνα έως και σήμερα , χωρίς δυστυχώς να έχει την ευελιξία να προσαρμοσθεί στα σύγχρονα εκπαιδευτικά πρότυπα που κυριαρχούν παγκοσμίως :))

  6. Να κάνω μία ερώτηση γιατί στις παρτιτουρες πιανου μερικές φορές αρχίζουν με δύο πενταγραμα με κλειδί του σολ και 1 του φα και μετά σινεχιζουν με τρία πενταγραμα και 2 κλειδιά του σολ και 1 του φα, και επίσης απάντηστε μου σας παρακαλώ πώς παιζούμε τις συγκεκριμένες παρτιτουρες. ☺

    • Χμ… Έγραψες δύο φορές το ίδιο πράγμα. 3 πεντάγραμμα, 2 κλειδιά του Σολ, 1 κλειδί του Φα.

      Αυτό σε παρτιτούρες πιάνου είναι σπάνιο, καμιά φορά όμως μπορεί να γίνεται για να είναι λίγο πιο ευδιάκριτες οι μελωδικές γραμμές. Δεν υπάρχει κάποιο μυστικό στο “πώς” παίζονται αυτές οι παρτιτούρες. Απλά παίζεις ότι βλέπεις.

      Θα κάνω, όμως, την υπόθεση ότι μιλάς για κάποιες παρτιτούρες τραγουδιών που κυκλοφορούν. Εκεί πολύ απλά έχουμε τα δύο κάτω πεντάγραμμα για το πιάνο (κλειδί Σολ και κλειδί Φα) και το πάνω πεντάγραμμο (κλειδί Σολ) είναι η φωνή που τραγουδάει, οπότε αυτές τις νότες δεν χρειάζεται να τις παίξεις. Απλά τις τραγουδάς, είτε εσύ είτε κάποιος τραγουδιστής. Συχνά (αλλά όχι πάντα) η μελωδική γραμμή της φωνής είναι ενσωματωμένη ταυτόχρονα στο δεξί χέρι του πιάνου. Αν δεν συμβαίνει αυτό και θέλεις να ακούσεις από το πιάνο τη μελωδία της φωνής, πρέπει να αυτοσχεδιάσεις λίγο, πχ να κρατήσεις το αριστερό χέρι του πιάνου και ως δεξί χέρι να παίξεις τη μελωδία τςη φωνής. Ανάλογα με το τραγούδι, θα πρέπει να το επεξεργαστείς λίγο το θέμα. Πειραματίσου!

      Αν πρόκειται για κάποια άλλη περίπτωση και είσαι ακόμη μπερδεμένη, γράψε μου τον τίτλο του κομματιού. Ίσως μπορέσω να βοηθήσω.

      • Childhood by Michael Jackson http://www.musicnotes.com/sheetmusic/mtd.asp?ppn=MN0075752 είναι πολύ μπερδεμένο γιατί αν το πρώτο πενταγραμο είναι για τη φωνή γιατί μερική το παίζουν στο πιανο? τέλος πάντων διάφορα βίντεο που έχω δει είναι σαν να παίζου και από τα 3 πενταγραμα (στο συγκεκριμένο τραγούδι)
        Σε ευχαριστώ πολύ πάντως για τις απαντήσεις ???

        • Με συγχωρείς για την καθυστέρηση. Για κάποιον λόγο δεν ήρθαν ειδοποιήσεις για τα νέα σχόλια.

          Όπως έγραψα και στην πρώτη μου απάντηση, κάποιοι θέλουν να ακούνε τη μελωδία της φωνής στο πιάνο, είτε γιατί τους βοηθάει στο τραγούδι, είτε για αισθητικούς λόγους, είτε γιατί δεν υπάρχει κάποιος να τραγουδήσει. Δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος “σωστός” τρόπος να παιχτεί ένα τραγούδι. Η συγκεκριμένη παρτιτούρα είναι απλά μια πρόταση. Υπάρχουν εκατοντάδες τρόποι να παιχτεί ένα τραγούδι και προφανώς πολλά βίντεο από αυτά που είδες παίζουν διαφορετικά πράγματα από αυτά που είναι γραμμένα στη συγκεκριμένη πρόταση. Δε μιλάμε εδώ για κάποια σονάτα Μπετόβεν, όπου οι νότες είναι συγκεκριμένες.

          Αν πατήσεις το play στην παρτιτούρα που έστειλες, θα διαπιστώσεις ότι τα δύο κάτω πεντάγραμμα εκτελούνται από ψηφιακό πιάνο και το πάνω πεντάγραμμο από ψηφιακή φωνή (χωρίς τα λόγια, απλά ένα ηχόχρωμα που υποτίθεται ότι πρέπει να μοιάζει με φωνή).

          Αν θέλεις να βρεις κάτι διαφορετικό, πιο πλούσια συνοδεία κτλ μπορείς να αναζητήσεις άλλες παρτιτούρες που ενδεχομένως να υπάρχουν ή να φτιάξεις τη δική σου εκδοχή. Δεν είναι απαραίτητο ότι υπάρχουν κάπου γραμμένα όλα αυτά. Πολλοί πιανίστες απλά παίζουν τα τραγούδια χωρίς παρτιτούρα, συνοδεύοντας με τον προσωπικό τους τρόπο. Αυτό φυσικά χρειάζεται εμπειρία και κατανόηση του μουσικού κειμένου.

 Leave a Reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

(απαιτείται)

(απαιτείται)